Dr hab. inż. Kamil Leszek Śmierciew prof. PB z Wydziału Mechanicznego Politechniki Białostockiej, postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Karola Nawrockiego z dnia 13 sierpnia 2026 roku, otrzymał tytuł profesora nauk inżynieryjno-technicznych w dyscyplinie inżynieria mechaniczna.
Nadanie tytułu profesora (tzw. profesora belwederskiego) stanowi najwyższe wyróżnienie akademickie w Polsce. To prestiżowe podsumowanie i potwierdzenie wybitnego dorobku naukowego, dydaktycznego, a także wkładu w rozwój światowej myśli technicznej.
– Przede wszystkim chciałbym podkreślić, że profesura, podobnie jak wcześniej habilitacja, nigdy nie była dla mnie celem samym w sobie. Nie przychodziłem do pracy z myślą: „robię habilitację” czy „robię profesurę”. Po prostu robiłem swoje – mówi prof. dr hab. inż. Kamil Śmierciew z Katedry Techniki Cieplnej na Wydziale Mechanicznym Politechniki Białostockiej. – Od początku kariery zawodowej pracuję w zespole, który realizuje prace badawcze i badawczo-wdrożeniowe, głównie z myślą o zastosowaniach przemysłowych. Ważną częścią tej pracy jest też dydaktyka. Swoje zajęcia dydaktyczne, tam, gdzie jest to możliwe, opieram w dużej mierze na zdobytym doświadczeniu. Dzięki temu łatwiej jest mi przekazywać studentom nie tylko wiedzę, ale również pokazywać jej praktyczne zastosowanie. W ten sposób nauka i dydaktyka wzajemnie się uzupełniają. Każdy projekt, mniejszy czy większy, oznacza zdobywanie i wymianę doświadczeń, nową wiedzę, udział w konferencjach i seminariach, nawiązywanie współpracy, budowanie sieci kontaktów i rozpoznawalności. Oczywiście nie jest tak, że wszystko się udaje. Za każdym sukcesem stoi zwykle seria niepowodzeń, a czasem również porażek, o których na ogół się nie mówi i których z zewnątrz nie widać. Praca naukowa wymaga więc determinacji, wiary w siebie i w sens tego, co się robi, a także gotowości do podejmowania kolejnych prób. Taki model działalności naukowej daje możliwość bycia aktywnym na wielu polach i, moim zdaniem, jest naturalnym i właściwym sposobem rozwoju naukowego. Kolejne stopnie i tytuły stają się wówczas konsekwencją tej działalności, a nie jej celem.Uzyskanie tytułu profesora daje mi oczywiście ogromną satysfakcję, ale nie zamierzam z tego powodu zmieniać swojego podejścia do pracy. Nadal jest wiele rzeczy do zrobienia, wiele ciekawych problemów do rozwiązania i projektów do zrealizowania. Myślę więc, że znajdę dla siebie jeszcze sporo miejsca do działania.
Prof. dr hab. inż. Kamil L. Śmierciew jest związany z Politechniką Białostocką od 2012 roku. Jego działalność naukowa i badawczo-rozwojowa koncentruje się na technice cieplnej, chłodnictwie i klimatyzacji, ze szczególnym uwzględnieniem technologii strumienicowych i przepływów naddźwiękowych oraz wykorzystania ciepła odpadowego do produkcji chłodu. W swojej pracy łączy badania eksperymentalne z zaawansowanym modelowaniem numerycznym CFD oraz praktyką inżynierską.
– Technologiami strumienicowymi zajmuję się od początku pracy naukowej – wspomina prof. Śmierciew. – Były one przedmiotem mojego doktoratu i do dziś pozostają jednym z głównych obszarów moich badań. Fascynujące jest dla mnie to, że urządzenie o bardzo prostej konstrukcji, bez ruchomych elementów, wykorzystuje niezwykle złożone zjawiska przepływowe i może zastępować sprężarkę mechaniczną.
Te badania przeszły długą drogę. Z wielką satysfakcją obserwowałem, jak udaje się pokonywać kolejne ograniczenia: pracować przy coraz niższej temperaturze napędowej, poprawiać efektywność energetyczną urządzeń i rozszerzać skalę ich zastosowania. Razem z kolegami wykazaliśmy, że urządzenia tego typu mogą pracować zarówno w bardzo małej skali, np. przy chłodzeniu procesorów, jak i w dużych instalacjach przemysłowych o mocach kilkuset kilowatów. Z czasem moje badania nad strumienicami przeszły od zagadnień podstawowych i modelowania do rzeczywistych zastosowań: chłodzenia elektroniki, klimatyzacji w transporcie czy wykorzystania ciepła odpadowego do produkcji chłodu.
Istotną cechą działalności prof. Śmierciewa jest konsekwentne łączenie badań podstawowych z zastosowaniami praktycznymi. Uczestniczył w projektowaniu, budowie i badaniach prototypowych urządzeń chłodniczych oraz systemów wykorzystujących energię odpadową. Efektem prowadzonych prac były m.in. prototypowe i wdrożone układy strumienicowe oraz rozwiązania z zakresu chłodnictwa i odzysku energii o mocach sięgających setek kilowatów.
– Przemysł stawia rzeczywiste problemy, a my próbujemy znaleźć rozwiązanie – przypomina prof. Śmierciew. – Nie da się przewidzieć, co będzie potrzebne i wartościowe prowadząc badania wyłącznie w laboratorium. Z drugiej strony uczelnia może zaproponować wiedzę, metody badawcze i rozwiązania, których przedsiębiorstwo nie zawsze jest w stanie rozwijać samodzielnie. Najlepsze projekty, w których uczestniczyłem, właśnie tak wyglądały – zaczynaliśmy od konkretnego problemu technologicznego, prowadziliśmy badania, budowaliśmy modele i prototypy, a ostatecznie dochodziliśmy do rozwiązania możliwego do zastosowania w praktyce.
Większość moich badań tworzy pewien ciąg; kolejne projekty wynikały z wcześniejszych doświadczeń. Myślę, że szczególnie ważny i przełomowy był dla mnie projekt realizowany dla EDF Polska. Technologię nad którą pracowałem podczas realizacji pracy doktorskiej zastosowaliśmy w konkretnym celu, w instalacji chłodniczej napędzanej niskotemperaturowym ciepłem z miejskiej sieci ciepłowniczej. Była to instalacja o mocy około 100 kW, a więc już w skali półtechnicznej, która potwierdziła, że technologia rozwijana wcześniej w laboratorium może rzeczywiście działać w warunkach zbliżonych do przemysłowych.
Ważne są również projekty, w których rozwiązania rozwijaliśmy od pomysłu i modelu numerycznego aż do prototypu lub rzeczywistej instalacji. Przykładem jest instalacja pracująca obecnie w jednej z firm na Śląsku. Jest to oczywiście efekt pracy zespołowej, w której miałem swój udział. Możliwość zobaczenia, że wynik pracy naukowej przestaje być wykresem czy publikacją, a zaczyna działać jako rzeczywiste urządzenie zwłaszcza w warunkach pozalaboratoryjnych, daje mi chyba największą satysfakcję.
Dla mnie bardzo ważny jest też przepływ w drugą stronę: doświadczenia zdobywane przy realizacji projektów przemysłowych wracają na uczelnię. Jest to szczególnie przydatne podczas zajęć ze studentami. Kiedy opowiadam im, z czym mierzymy się w rzeczywistych projektach, jakie problemy musimy pokonać, jakich metod używamy i jak radzimy sobie z codziennymi problemami inżynierskimi, widzę znacznie większe zainteresowanie. Myślę, że studenci bardziej cenią zajęcia, podczas których widzą, że zdobywana przez nich wiedza ma rzeczywiste zastosowanie.
Za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności wdrożeniowej prof. Kamil Śmierciew został w 2022 roku uhonorowany Nagrodą Ministra Edukacji i Nauki.
Do najważniejszych osiągnięć naukowych prof. Kamila Śmierciewa należą badania i rozwój naddźwiękowych strumienic chłodniczych oraz ich zastosowanie w urządzeniach wykorzystujących niskotemperaturowe ciepło odpadowe i sieciowe.
Drugim istotnym obszarem jego dorobku jest rozwój strumienic dwufazowych, w szczególności rozwiązań umożliwiających pasywną cyrkulację czynnika roboczego i ograniczenie wykorzystania mechanicznych urządzeń napędowych.
Trzeci obszar osiągnięć obejmuje rozwój i zastosowanie metod numerycznych CFD w zagadnieniach energetycznych i chłodniczych. Opracowywane metody umożliwiły m.in. efektywne modelowanie rzeczywistych obiektów o bardzo złożonej geometrii i znalazły zastosowanie w projektach realizowanych dla przemysłu energetycznego oraz w projektowaniu i optymalizacji instalacji chłodniczych.
– Rzetelność, ciekawość poznawcza, determinacja to najważniejsze wartości, jakimi się kieruję w pracy naukowej – deklaruje prof. Śmierciew. – Wskazałbym również na praktyczną użyteczność prowadzonych badań. W pracy staram się zadawać sobie pytanie, czy rozwiązanie problemu, którym się zajmujemy, wnosi coś nowego i czy może być później do czegoś wykorzystane. Poza tym uważam, że bardzo ważna jest praca zespołowa. Współczesne problemy inżynierskie są na tyle złożone, że trudno rozwiązywać je indywidualnie. Duża część moich osiągnięć jest efektem pracy zespołu, współpracy z kolegami z Katedry, innych ośrodków naukowych oraz z przemysłem.
Prof. Kamil Śmierciew jest autorem i współautorem ponad 70 publikacji naukowych oraz uczestnikiem kilkudziesięciu krajowych i międzynarodowych konferencji naukowych, podczas których wielokrotnie pełnił funkcję przewodniczącego sesji tematycznych. Posiada bogate doświadczenie recenzenckie. Przygotował ponad 300 recenzji artykułów naukowych, prac konferencyjnych i innych opracowań naukowych. Jest również autorem 9 recenzji rozpraw doktorskich, w tym 4 w postępowaniach prowadzonych za granicą, oraz wielokrotnie uczestniczył jako członek komisji w postępowaniach habilitacyjnych.
Od wielu lat aktywnie działa w International Institute of Refrigeration (IIR). W latach 2019–2023 był członkiem IIR w randze Fellow i został wybrany na kolejną kadencję 2023–2027. Jednocześnie w kadencji 2023–2027 pełni funkcję wiceprzewodniczącego Komisji E1 – Air Conditioning. Prowadzi współpracę międzynarodową, w szczególności z Instytutem Fizyki i Chemii, Chińskiej Akademii Nauk (TIPC CAS), z którymi aktualnie realizuje projekt dotyczący wykorzystania ciepła odpadowego z ogniw paliwowych do produkcji chłodu, a także z partnerami naukowymi i przemysłowymi w Stanach Zjednoczonych i Europie.
Ważnym obszarem jego aktywności jest również upowszechnianie wiedzy oraz działalność ekspercka. Jest współautorem podręcznika akademickiego „Chłodnictwo i klimatyzacja”, wydanego przez PWN, oraz współautorem poradnika branżowego „Technika chłodnicza”, wykorzystywanego i rekomendowanego przez branżowe ośrodki szkoleniowe w Polsce. Jest ekspertem Krajowego Forum Chłodnictwa – Związku Pracodawców w zakresie certyfikacji personelu oraz reprezentuje KFCh uczestnicząc w pracach Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.
Opracował: Jerzy Doroszkiewicz