Budujemy odporność regionu. Międzynarodowe Forum „Via Carpatia Smart Resilience” na Politechnice Białostockiej

uczestnicy panelu tematycznego, siedzący na podium w auli WE PB

Czym jest historyczna Kerkoporta i dlaczego jej unikanie decyduje o naszym cyfrowym bezpieczeństwie? Co zrobić, gdy w gminie nastąpi nagły blackout? Jak budować autentyczną odporność regionu, wdrażać systemy łączności awaryjnej i przenosić badania z uczelnianych laboratoriów prosto do przemysłu oraz medycyny? O tym wszystkim dyskutują uczestnicy Międzynarodowego Forum „Via Carpatia Smart Resilience”, które w dniach 19–20 listopada 2026 r. odbywa się na Politechnice Białostockiej.

 

Wydarzenie połączyło dwie prestiżowe inicjatywy: III Forum Nauka-Biznes-Społeczeństwo oraz IX Konferencję Naukowo-Techniczną TEFEN’2026. W murach największej Uczelni technicznej w północno-wschodniej Polsce zgromadzili się przedstawiciele nauki, biznesu, samorządów oraz eksperci z zakresu cyberbezpieczeństwa, automatyki czy energetyki.

Praktyczny wymiar nauki na Politechnice Białostockiej

Politechnika Białostocka udowadnia, że praca naukowców bezpośrednio odpowiada na realne potrzeby społeczne i rynkowe. Podczas otwarcia Forum wyraźnie wybrzmiał głos badaczy komercjalizujących rozwiązania na rzecz rozwoju gospodarki oraz kraju.

– Komercjalizacja ma służyć temu, aby innowacyjne pomysły naszych pracowników, doktorantów i studentów z kół naukowych trafiały do praktyki gospodarczej – podkreśla dr hab. inż. Mirosław Świercz, prof. PB, Prorektor ds. Rozwoju Politechniki Białostockiej oraz Uczelniany Koordynator projektu „Politechniczna Sieć VIA CARPATIA II edycja” w Politechnice Białostockiej. – Jednym z naszych działań w ramach komercjalizacji jest konkurs Innospin, którego celem jest budowa demonstratorów technologii, które mają szanse być wdrożone w przemyśle. Bardzo mocno stawiamy także na tzw. cyfrowe bliźniaki. Dzięki symulacjom komputerowym emulujemy pracę urządzenia, które fizycznie jeszcze nie istnieje. Pozwala nam to zbadać teoretyczne aspekty konstrukcji, zweryfikować współdziałanie modułów i wyeliminować ewentualne problemy przed zbudowaniem wariantu rzeczywistego. Taki wirtualny model jest idealnym narzędziem do rozmów z przedsiębiorcami i wspólnego pozyskiwania środków na realizację gotowego produktu.

Samowystarczalna gmina na czas kryzysu (72h) i technologia Dual-Use

Jednym z najważniejszych tematów poruszanych podczas tegorocznej edycji Forum III Forum Nauka-Biznes-Społeczeństwo jest efektywność energetyczna połączona z bezpieczeństwem regionu oraz technologiami o podwójnym zastosowaniu (dual-use: cywilnym i obronnym).

– Tematem przewodnim forum jest budowanie odporności regionu w erze cyfryzacji, ze szczególnym uwzględnieniem nowoczesnych technologii cyberbezpieczeństwa oraz ochrony infrastruktury krytycznej – wyjaśnia dr hab. inż. Andrzej Ruszewski, prof. PB, Dyrektor Instytutu Automatyki, Elektroniki i Elektrotechniki na Wydziale Elektrycznym Politechniki Białostockiej. – Podczas wydarzenia poruszymy zagadnienia związane z łącznością 5G, bezpieczeństwem cyfrowym oraz efektywnym współdziałaniem służb w sytuacjach kryzysowych. Forum stanowi wyjątkową przestrzeń do integracji środowisk nauki, biznesu i administracji. Naszym celem jest wypracowanie wspólnych kierunków rozwoju nowych technologii oraz skutecznych procedur reagowania na ewentualne zagrożenia.

O konkretnych wdrożeniach przygotowywanych we współpracy z samorządami będzie można posłuchać podczas IX Konferencji Naukowo-Technicznej TEFEN’2026, zaplanowanej na 20 listopada 2026. 

– Naszym celem jest szeroka dyskusja o zarządzaniu energią i efektywności energetycznej, ale w tym roku szczególną uwagę poświęcamy bezpieczeństwu regionu – mówi dr hab. inż. Maciej Zajkowski, prof. PB z Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej, Dyrektor Centrum Transferu Technologii Politechniki Białostockiej. – Kluczowym wątkiem edycji są technologie dual-use — o podwójnym zastosowaniu cywilnym i obronnym — oraz bezpieczeństwo cyfrowe. Prezentujemy badania naukowe i konkretne rozwiązania techniczne wspierające niezależność energetyczną. To niezwykle istotne dla województwa podlaskiego, ponieważ wnioski wypracowane na naszej uczelni stanowią bezpośrednią podstawę do rozmów z Urzędem Marszałkowskim o kształtowaniu polityki regionalnej.

Naukowcy z Politechniki Białostockiej opracowali innowacyjny projekt gminy samowystarczalnej energetycznie, która w przypadku blackoutu, powodzi czy załamania pogody zachowa ciągłość działania przez krytyczne 72 godziny. Wniosek wdrożeniowy zostanie złożony do oceny do lutego, a jego realizacja w regionie planowana jest na drugą połowę 2027 roku.

Program TEFEN’2026 – zobacz 

Projekt RuralStrat: Odporność wsi zaczyna się od ludzi

O tym, że bezpieczeństwo systemowe to nie tylko urządzenia, ale przede wszystkim zintegrowane społeczności lokalne, mówiono podczas prezentacji projektu RuralStrat (dofinansowanego kwotą blisko 8 mln zł z programu NCBR „Gospostrateg”).

– W projekcie RuralStrat identyfikujemy inicjatywy wspierające rozwój inteligentnych wsi. Szybko jednak zrozumieliśmy, że inteligentna wieś to przede wszystkim wieś odporna — taka, która potrafi reagować na blackouty, awarie infrastruktury, klęski żywiołowe czy nawet wrogie działania hybrydowe, unikając przy tym chaosu i paraliżu – tłumaczy dr Łukasz Nazarko z Katedry Zarządzania, Ekonomii i Finansów na Wydziale Inżynierii Zarządzania Politechniki Białostockiej. – Fundamentem tej odporności są ludzie: zintegrowana społeczność lokalna, która potrafi się komunikować i ma jasno podzielone role. Świetnym przykładem są Karakule w gminie Supraśl, gdzie mieszkańcy na poziomie sołectwa uczą się pierwszej pomocy oraz współpracy ze strażą pożarną i wojskiem. Podobne mechanizmy widzieliśmy podczas wizyty studyjnej w Finlandii – tam lokalne kluby czy chóry stają się punktami ewakuacyjnymi, a mieszkańcy uczą się komunikacji bez sieci komórkowej i gromadzą zapasy wody czy żywności. Nowoczesne technologie pomagają nam w sytuacjach kryzysowych, ale na samym początku zawsze stoją ludzie, którzy się znają, mają lidera i potrafią sobie nawzajem pomóc.

Gdzie jest Twoja Kerkoporta? Najsłabsze ogniwo cyberbezpieczeństwa

Ciekawym akcentem w dyskusji o cyfrowych zagrożeniach była metafora historyczna nawiązująca do Kerkoporty. To była furtka, tak zwana brama cyrkowa w Konstantynopolu, przez którą miasto upadło. A dlaczego tak się stało? Nie dlatego, że był to jakiś słaby punkt murów obronnych, ale dlatego, że ludzie odpowiednio tego nie zabezpieczyli. To samo dzieje się niestety na co dzień.

– Każdy z nas ma swoją kerkoportę – przestrzega Arkadiusz Cempura, Dyrektor ds. Marketingu, PR i Rozwoju Biznesu w firmie INNERGO Systems. – Nie zabezpieczamy informacji, które ktoś może zobaczyć na naszym telefonie czy komputerze. Zdarza nam się, że jedziemy pociągiem, przeglądamy umowy, a ktoś z tyłu może patrzeć i zrobić zdjęcie. Rozmawiamy w taksówce, nie wiemy, dla kogo pracuje taksówkarz – może nas też podsłuchać. Rozmawiamy w porcie lotniczym – też ktoś może się o tym dowiedzieć. To są właśnie nasze podstawowe luki w systemie. I tak naprawdę najsłabszym elementem rozwiązań dotyczących bezpieczeństwa jest człowiek. Bo w Konstantynopolu tej furtki nie zamknęli ludzie. Pamiętajcie, każdy z nas ma swoją kopertę. Zabezpieczmy się.

Od cyfrowych bliźniaków po gorsety ortopedyczne

O tym, jak ważny dla uczelni jest praktyczny wymiar badań i wprowadzanie innowacji na rynek, przypominają eksperci z Wydziału Mechanicznego Politechniki Białostockiej.

– Chcemy jasno pokazać, że nasze wyniki badań nie zostają zamknięte w laboratoriach. Aktywnie komercjalizujemy nasze rozwiązania, prezentujemy je przedsiębiorcom zainteresowanym wdrożeniem i odpowiadamy na realne potrzeby społeczeństwa – zaznacza prof. dr hab. inż. Jolanta Pauk, Dyrektor Instytutu Inżynierii Biomedycznej na Wydziale Mechanicznym Politechniki Białostockiej oraz kierownik projektu finansowanego z programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

Projekt przyniósł już wymierne efekty. Poza organizacją wydarzeń naukowych, na Uczelni uruchomiono Bioelektro Platform – pierwsze w Polsce otwarte kompendium wiedzy łączące naukowców, przedsiębiorców oraz placówki medyczne (zawierające bazy producentów, akceleratorów, centrów transferu technologii oraz źródeł finansowania start-upów).

Wyrazistym przykładem bezpośredniego przełożenia nauki na realne wsparcie pacjentów są gorsety ortopedyczne, z których korzystają już dziś dzieci ze skoliozą.

– W Instytucie Inżynierii Biomedycznej wdrożyliśmy na rynek metodologię, która pozwala w łatwiejszy sposób zaprojektować gorsety ortopedyczne dla dzieci ze skoliozą. Współpracujemy z jedną z firm i prowadzimy badania pacjentów na uczelni – mówi prof. dr hab. inż. Jolanta Pauk, Dyrektor Instytutu Inżynierii Biomedycznej na Wydziale Mechanicznym Politechniki Białostockiej. – Z pomocą opracowanej ramy korekcyjnej przeprowadzana jest korekcja ustawienia kręgosłupa dzieci. Skaner skanuje prawidłowe ułożenie ciała pacjenta. Następnie wykorzystujemy programowanie, które projektuje odpowiedni gorset. Produkt jest, działa. To pokazuje, że rezultaty naszej pracy nie pozostają w murach uczelni, ale faktycznie mogą z nich korzystać, w tym przypadku, dzieci i młodzież.

Nowe kadry dla regionu i kraju

Nowoczesna uczelnia techniczna, taka jak Politechnika Białostocka, nie istnieje w izolacji od realnego świata. Praktyczny wymiar nauki rozwijany w laboratoriach, przekłada się nie tylko na patentowanie rozwiązań czy wsparcie samorządów, ale przede wszystkim na jakość kształcenia studentów i doktorantów. To właśnie tu, poprzez bezpośredni udział w badaniach wdrożeniowych i stałą współpracę z otoczeniem gospodarczym, studenci Politechniki Białostockiej zdobywają unikalne kompetencje, by w przyszłości stawiać czoła wyzwaniom technologicznym, dbać o bezpieczeństwo cyfrowe oraz budować gospodarczą i strategiczną odporność Podlasia i całej Polski.

 

Międzynarodowe Forum Via Carpatia Smart Resilience jest realizowane w ramach zlecenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Politechniczna Sieć VIA CARPATIA” edycja II w latach 2026-2030.

III Forum Nauka-Biznes-Społeczeństwo 2026 organizowane jest w ramach projektu pt. „Identyfikacja i wdrożenie kompetencji badawczych, transferu technologii na rzecz przemysłu” finansowanego z programu „Nauka dla Społeczeństwa II”, realizowanego przez Wydział Mechaniczny i Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej.

Organizatorami Forum są Wydział Mechaniczny i Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej we współpracy z firmą INNERGO Systems Spółka z o.o.

Konferencja Naukowo-Techniczna TEFEN 2026 jest współfinansowana jest ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

Organizatorem Konferencji TEFEN jest Wydział Elektryczny Politechniki Białostockiej oraz Centrum Transferu Technologii PB

Partnerzy

Stopka loga uczelni partnerskich

 

Logo Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Zadanie finansowane w ramach zlecenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Politechniczna Sieć VIA CARPATIA” edycja II
w latach 2026-2030, kwota finansowania 9 977 000 zł
logo Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego

 

Organizatorzy:

Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.

 

autor. Magdalena Grzęda-Zajkowska

Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć z wydarzenia: