Czy polska wieś może być „smart”? Jak dostosować innowacje technologiczne do potrzeb obszarów wiejskich? Jak skutecznie walczyć z wykluczeniem cyfrowym czy transportowym ich mieszkańców? Jak zachęcić młodych ludzi do pozostania w regionie? Na te pytania odpowiedzą uczestnicy Kongresu Smart Village Polska w Politechnice Białostockiej, udowadniając, że jakość życia nie zależy od kodu pocztowego.
Tematyka kongresu ściśle wpisuje się w ideę projektu RURALSTRAT na rzecz inteligentnych wsi, którzy otrzymał dofinansowanie z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Przedsięwzięcie to jest realizowane przez zespół ponad 80 naukowców Politechniki Białostockiej w ramach konsorcjum, którego liderem jest Województwo Podlaskie, a liderem merytorycznym – Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Konferencja prasowa w Centrum Nowoczesnego Kształcenia Politechniki Białostockiej
9 października 2026 r. w Centrum Nowoczesnego Kształcenia Politechniki Białostockiej odbyła się konferencja prasowa zapowiadająca Kongres Smart Village Polska, który zgromadzi ekspertów ze świata nauki i biznesu, przedstawicieli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwa Cyfryzacji, a także burmistrzów i wójtów z województwa podlaskiego. W konferencji wzięli udział:
- dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB – Rektor Politechniki Białostockiej, Przewodnicząca Komitetu Sterującego projektu RURALSTRAT,
- dr Rafał Rosiński – Wiceminister Cyfryzacji,
- Łukasz Prokorym – Marszałek Województwa Podlaskiego,
- dr Marta Małecka-Dobrogowska – Politechnika Białostocka, Kierownik Zarządzający Projektu RURALSTRAT.
Spotkanie poprowadził Karol Wasilewski, Prezes Związku Przedsiębiorców i Pracodawców Województwa Podlaskiego.
Cyfryzacja, infrastruktura i kompetencje cyfrowe
Jednym z kluczowych wyzwań stojących przed polską wsią jest edukacja w obszarze cyfryzacji oraz budowa nowoczesnej infrastruktury telekomunikacyjnej.
– Ministerstwo Cyfryzacji podejmuje szereg działań na rzecz smart village. Jest to przede wszystkim likwidacja tzw. białych plam, czyli zapewnienie dostępu do szybkiego, szerokopasmowego internetu dla mieszkańców obszarów wiejskich. Na ten cel przeznaczono ogromne środki – ponad 5 miliardów złotych z Krajowego Planu Odbudowy – wyjaśnia dr Rafał Rosiński, Wiceminister Cyfryzacji. – Dziś 85% gospodarstw domowych ma już dostęp do szybkiego internetu, jednak pozostaje jeszcze te 15%, w przypadku których mamy wiele do zrobienia – to ponad milion punktów dostępowych. Naszym celem jest całkowita likwidacja białych plam do 2030 roku. Dostęp do sieci to przede wszystkim umożliwienie pracy przyszłości – hybrydowej lub wykonywanej bezpośrednio z miejsca zamieszkania – co napędza zrównoważony rozwój całego kraju.
Sama dostęp do sieci to jednak nie wszystko – równie ważną kwestią są kompetencje cyfrowe mieszkańców obszarów wiejskich.
– Stale zwiększamy kompetencje cyfrowe obywateli. W ramach programu, który wystartuje w 2027 roku, powstanie ponad 2000 Klubów Rozwoju Cyfrowego – niemal w każdej gminie w Polsce – dodaje Wiceminister Cyfryzacji. – Będą to miejsca skierowane głównie do seniorów i osób mających trudności z cyfryzacją, gdzie uzyskają pomoc i dowiedzą się, jak łatwiej załatwiać sprawy urzędowe. Równolegle rozwijamy aplikację mObywatel, która oferuje już prawie 50 funkcji i z której korzysta 12 milionów obywateli w całym kraju. Niezwykle ważnym filarem jest dla nas także budowa lokalnych centrów cyberbezpieczeństwa, ponieważ ochrona mniejszych miejscowości przed oszustwami i atakami hybrydowymi staje się dziś sprawą kluczową.
Nauka w służbie regionu i całego kraju
Politechnika Białostocka jest naturalnym miejscem na debatę o przyszłości polskiej wsi jako partner naukowy projektu RURALSTRAT pt. „Ramy i kierunki implementacji koncepcji inteligentnej wsi (smart villages) w krajowej i regionalnych politykach rozwojowych”. Inicjatywa ta otrzymała dofinansowanie w wysokości niemal 8 mln zł w ramach programu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju „Gospostrateg”. Zaplecze naukowo-badawcze przedsięwzięcia tworzy wspólnie z Politechniką Białostocką – Sieć Badawcza Łukasiewicz – ITECH Instytut Innowacji i Technologii.
– Rozwiązania z zakresu Smart Village są obiektem badań naukowych pracowników naszej Uczelni od wielu lat. Na koncepcję „smart” składają się zarówno rozwiązania technologiczne – w tym cyfrowe, infrastrukturalne czy obronnościowe – jak i środowiskowe oraz społeczne. Obejmują one zatem właściwie cały obszar zainteresowań wszystkich wydziałów Politechniki Białostockiej – wyjaśnia dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB, Rektor Politechniki Białostockiej, Przewodnicząca Komitetu Sterującego projektu RURALSTRAT. – Jesteśmy uczelnią regionalną, dlatego naszą podstawową misją jest służenie regionowi – poszukiwanie rozwiązań, które będą jak najlepiej rozwijały Podlasie w jego różnych obszarach. Z kolei fakt, że rozwiązania przygotowane na przykład w ramach projektu RURALSTRAT będą skalowalne i znajdą zastosowanie w całym kraju, stanowi wartość dodaną tego przedsięwzięcia finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Kongres Smart Village będzie doskonałą okazją do zaprezentowania założeń projektu RURALSTRAT, pokazania tego, co już osiągnęliśmy, oraz do pozyskania nowych partnerów. Projekt ten powinien bowiem powstawać w szerokim partnerstwie środowiska naukowego, decydentów z samorządu oraz osób, których te rozwiązania mają w przyszłości bezpośrednio dotyczyć.
Wyzwania samorządu i szansa dla młodych
Idea smart village będzie kluczowym przedmiotem dyskusji samorządowców, którzy są zaangażowani w rozwój obszarów wiejskich. Tereny te zmagają się obecnie nie tylko z trudnościami komunikacyjnymi czy ograniczonym dostępem do lekarzy specjalistów, ale przede wszystkim z depopulacją, niżem demograficznym i starzeniem się społeczeństwa.
– Województwo Podlaskie jest niezwykle ciekawe, jakie pomysły i rekomendacje wynikną z projektu RURALSTRAT. Czekam na te wytyczne chociażby w zakresie rozwoju e-urzędów, telemedycyny, powszechnego dostępu do internetu, a także odnawialnych źródeł energii – mówi Łukasz Prokorym, Marszałek Województwa Podlaskiego. – Jestem przekonany, że wpiszą się one w koncepcje, które realizujemy razem z Komisją Europejską w ramach inicjatywy „Prawa do Pozostania”. Może być to świetny mechanizm zachęcający naszych młodych mieszkańców z terenów wiejskich do pozostawania w województwie. I myślę, że to będzie główny efekt tego projektu oraz wypracowanych rekomendacji.
Projekt RURALSTRAT stawia sobie za cel wypracowanie nowoczesnych narzędzi i efektywnych rozwiązań zarówno społecznych, zarządczych, jak i technologicznych na rzecz inteligentnych wsi.
– Projekt RURALSTRAT jest przedsięwzięciem wspólnym, przygotowanym przez ponad 80 naukowców, którzy w Politechnice Białostockiej wspólnie pracują nad rozwiązaniami dla inteligentnej wsi – podkreśla dr Marta Małecka-Dobrogowska z Wydziału Inżynierii Zarządzania, Kierownik Zarządzający Projektu RURALSTRAT. – Projekt stanowi bardzo duże wyzwanie. Dążymy do tego, aby przyjrzeć się rozwiązaniom identyfikowanym zarówno w Polsce, jak i w całej Unii Europejskiej oraz poza nią, z perspektywy mądrego, inteligentnego rozwoju odpowiadającego na realne potrzeby mieszkańców obszarów wiejskich. Niezwykle ważne jest tutaj zaangażowanie i techniczne spojrzenie Politechniki Białostockiej, pozwalające wypracować technologie, które mogą być bezpośrednio zaimplementowane na terenach wiejskich. Projekt rozpoczęliśmy w maju i będziemy go kontynuować w perspektywie kilkudziesięciu miesięcy. Finałem naszych prac będzie przygotowanie rekomendacji oraz zaleceń dotyczących polityki rozwoju obszarów wiejskich.
Prezentacja potencjału naukowego uczelni
Zwieńczeniem konferencji prasowej w Politechnice Białostockiej była wizyta Wiceministra Cyfryzacji oraz zaproszonych gości w laboratoriach Wydziału Mechanicznego Politechniki Białostockiej. Podczas zwiedzania zaprezentowano innowacyjny potencjał badawczy największej uczelni technicznej w Polsce północno-wschodniej. Przedstawiciele resortu oraz samorządu zapoznali się z praktycznymi rozwiązaniami technologicznymi i innowacjami, które mają bezpośrednie zastosowanie w kształceniu kadr dla przemysłu i rozwoju na rzecz regionu.
Oglądaj transmisję z konferencji na kanale YouTube Politechniki Białostockiej
Autor: Magdalena Grzęda-Zajkowska
Zapraszamy do obejrzenia galerii zdjęć: