Na Wydziale Informatyki Politechniki Białostockiej odbyła się 9. polsko-niemiecka konferencja o optymalizacji GPCA 2026

otwarcie konferencji polsko-niemieckiej w PB

Ponad 60 naukowców z całego świata – od Niemiec i USA, przez Francję, po Australię i Hongkong – spotkało się na Wydziale Informatyki Politechniki Białostockiej. W dniach 21–25 września 2026 roku odbyła się tu 9. edycja międzynarodowej konferencji German-Polish Conference on Optimization – Methods and Applications (GPCO 2026). To jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych nowoczesnym metodom optymalizacji oraz ich zastosowaniu w nauce, technologii i przemyśle.

Konferencja GPCO, której historia sięga 1999 roku, stanowi cenioną w świecie nauki platformę współpracy badaczy z zakresu matematyki stosowanej, informatyki oraz inżynierii. Tegoroczna edycja skupiła się na optymalizacji w uczeniu maszynowym oraz zastosowaniu rachunku niecałkowitego rzędu w modelowaniu procesów dynamicznych – tematach o dużym potencjale innowacyjnym.

Białystok w centrum światowej nauki

Zorganizowanie wydarzenia tej rangi to dowód wysokiej pozycji białostockiej uczelni na międzynarodowej mapie badawczej oraz efekt wieloletniego budowania relacji z zagranicznymi ośrodkami.

– Cieszę się, że dziewiąta niemiecko-polska konferencja dotycząca optymalizacji odbywa się właśnie w Politechnice Białostockiej. W naszej uczelni mamy grupy naukowców, które utrzymują bardzo dobre kontakty międzynarodowe. To dzięki nim tak ważne wydarzenia mogą zagościć w naszych murach. Konferencja służy wartościowym dyskusjom, ale też nawiązywaniu relacji i wypracowywaniu nowych koncepcji dalszej współpracy – podkreśla dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB, Rektor Politechniki Białostockiej.

Konferencję zorganizował Wydział Informatyki PB we współpracy z Instytutem Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk (IBS PAN).

– To ogromny prestiż dla Wydziału Informatyki. Cieszymy się, że odwiedzają nas naukowcy z całej Europy, Polski oraz Stanów Zjednoczonych. Pięć dni obrad i dyskusji pokazało, jak optymalizacja spaja matematykę, informatykę i analizę danych. Ogromną wiedzę naukową i praktyczną wynoszą stąd zarówno matematycy, jak i informatycy – dodaje dr hab. Dorota Mozyrska, prof. PB, Dziekan Wydziału Informatyki PB.

Światowe autorytety na Wydziale Informatyki

Tegoroczne spotkanie wyróżniało się wyjątkowo silną reprezentacją międzynarodowych ekspertów. W gronie prelegentów i prowadzących warsztaty znaleźli się specjaliści kształtujący współczesną matematykę stosowaną i informatykę:

dr hab. Piotr Kalita, prof. UJ – matematyk i informatyk, prodziekan ds. badań i współpracy Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego,
prof. Christian Kirches – ekspert z Instytutu Optymalizacji Matematycznej na Uniwersytecie Technicznym w Brunszwiku (TU Braunschweig, Niemcy),
dr hab. Rafał Kamocki, prof. UŁ – profesor w Katedrze Równań Różniczkowych i Informatyki Uniwersytetu Łódzkiego,
prof. Marc C. Steinbach – ekspert ds. optymalizacji algorytmicznej z Instytutu Matematyki Stosowanej na Uniwersytecie Leibniza w Hanowerze (Niemcy),
prof. Claudia Totzeck – specjalistka ds. optymalizacji ciągłej na Uniwersytecie w Wuppertalu (Niemcy),
prof. dr hab. inż. Dariusz Uciński – profesor z Instytutu Sterowania i Systemów Informatycznych Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Listę gości uzupełnili światowej klasy badacze prowadzący bezpłatne warsztaty przedkonferencyjne: prof. Boris Mordukhovich (Wayne State University, USA), prof. Jean-Christophe Pesquet (CentraleSupélec, Université Paris-Saclay, Francja) oraz prof. Yuri Luchko (Berlin University of Applied Sciences and Technology, Niemcy). Na konferencji obecni byli również reprezentanci m.in. Politechniki Warszawskiej, Poznańskiej oraz uniwersytetów w Stuttgarcie i Dreznie.

Optymalizacja to nasza codzienność

Czym właściwie jest optymalizacja? Najprościej mówiąc: to szukanie najlepszego możliwego rozwiązania przy istniejących ograniczeniach – tak, aby zyskać jak najwięcej, a stracić jak najmniej.

– Optymalizacja towarzyszy nam w każdym obszarze życia. Sami nieświadomie z niej korzystamy, gdy chcemy kupić coś jak najtaniej albo zbudować coś najlepszego, nie przekraczając budżetu. W codziennym życiu używamy do tego najczęściej Excela. Jednak w procesach przemysłowych czy przy badaniu stężenia zanieczyszczeń w atmosferze mamy do czynienia ze zjawiskami opisywanymi znacznie bardziej skomplikowanymi równaniami – wyjaśnia prof. dr hab. inż. Dariusz Uciński z Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Profesor podaje obrazowy przykład: – To nie sztuka postawić w Białymstoku 1000 stacji pomiarowych mierzących zanieczyszczenia. Sztuką jest postawić np. 20 stacji, ale w optymalnych miejscach – tak, by generowały dokładnie te same, wartościowe dane. Tym właśnie zajmuje się optymalizacja w praktyce.

Z kolei dr hab. Piotr Kalita, prof. UJ zwraca uwagę na zastosowanie modeli matematycznych w medycynie i ochronie środowiska:

– To nie jest czysta teoria. Mówimy o konkretnych pytaniach z życia. Sam zajmuję się modelami ekologicznymi i dynamiką populacji, ale na konferencji dyskutowaliśmy też o modelach przepływu krwi. To fascynujące połączenie teorii z czymś, co ma bezpośredni wpływ na otaczającą nas rzeczywistość.

Prawdziwe serce sztucznej inteligencji

Program konferencji GPCO 2026 akcentował dwa obszary o strategicznym znaczeniu dla rozwoju nowych technologii: uczenie maszynowe (Machine Learning) oraz rachunek niecałkowitego rzędu.

– Optymalizację mamy wszędzie, co zauważył już szwajcarski matematyk Leonhard Euler. Podczas spotkania w Politechnice Białostockiej zajmujemy się szczególnie tą wykorzystywaną w sztucznej inteligencji. Przedstawiamy także metody oparte na rachunku niecałkowitego rzędu. Mówiąc najprościej: taki rachunek – w przeciwieństwie do tego, który znamy ze szkoły średniej – posiada pamięć – tłumaczy prof. dr hab. Agnieszka Malinowska, Dyrektor Instytutu Informatyki Technicznej i Telekomunikacji na Wydziale Informatyki PB.

To, co dla użytkownika końcowego sprowadza się do wygodnego korzystania z narzędzi typu ChatGPT, z perspektywy badaczy wymaga skomplikowanego projektowania i dostrajania algorytmów.

– Sztuczna inteligencja przyciąga dziś uwagę wszystkich. Należy jednak pamiętać, że jej fundamentem i najtwardszym rdzeniem jest właśnie optymalizacja. Tworząc modele uczenia maszynowego, poszukujemy optymalnych wag i minimalizujemy funkcje błędu – zaznacza prof. dr hab. Sławomir Zadrożny, członek korespondent PAN z Instytutu Badań Systemowych PAN.

Darmowa wiedza dla młodych i otwarta nauka

Istotnym elementem wydarzenia były dwudniowe, bezpłatne warsztaty (w dniach 19–20 września) skierowane do młodych naukowców, doktorantów i inżynierów pt. „Optimization in Machine Learning and Optimization with Fractional Calculus Methods”.

Organizacja warsztatów oraz całej konferencji była możliwa m.in. dzięki dofinansowaniu z programu „Wektory Nauki” Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz wsparciu ze strony Województwa Podlaskiego, które było Partnerem Strategicznym wydarzenia.

Wypracowana w Białymstoku wiedza posłuży szerszemu gronu odbiorców.

– Wszystkie wykłady plenarne były nagrywane i zostaną udostępnione na stronie konferencji. Opublikujemy również slajdy z prezentacji, dzięki czemu z zebranych materiałów będą mogły skorzystać osoby, które nie mogły dotrzeć na wydarzenie osobiście – zapewnia prof. Agnieszka Malinowska.

Wyzwanie dla młodych naukowców

Eksperci uczestniczący w GPCO 2026 zgodnie podkreślali potrzebę zachęcania młodego pokolenia badaczy do podejmowania wyzwań w obszarze nauk ścisłych.

– Tematyka na pierwszy rzut oka może wydawać się trudna. Ale to filozoficzna prawda: to, co nie jest trudne, jest mało warte. Jeśli młodzi ludzie podejmą ten wysiłek, opanowanie tak ambitnej dziedziny da im silne argumenty na rynku pracy i przyniesie ogromną osobistą satysfakcję – przekonuje prof. Sławomir Zadrożny.

Profesor Dariusz Uciński podsumowuje to własnym doświadczeniem:

– Sam kończyłem elektrotechnikę i myślałem, że zostanę po prostu inżynierem elektrykiem. Pod koniec lat 90. wszedłem jednak w świat komputerów i optymalizacji. Nauka tej teorii daje niesamowitą frajdę, gdy widzisz, że to, co wymyśliłeś na papierze, sprawdza się w praktyce i ułatwia ludziom pracę. To napędza na całe życie.