Dr hab. inż. Janusz Krentowski, prof. PB z Katedry Konstrukcji Budowlanych i Mechaniki Budowli na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej wystąpił z referatem „Rozbiórka jako laboratorium w skali rzeczywistej – wnioski dla diagnostyki i oceny trwałości konstrukcji wielkopłytowych” podczas I Ogólnopolskiej Konferencji „Dzień wielkiej płyty” towarzyszącej Targom Budma 2026.
Celem konferencji było przedstawienie aktualnego stanu budynków wielkopłytowych, nakreślenie potrzeb remontowo-modernizacyjnych, omówienie możliwości poprawy ich stanu technicznego, warunków funkcjonalno-użytkowych, bezpieczeństwa oraz wytyczenia planów działania we współpracy z zainteresowanymi podmiotami.
– Skupiłem się na omówieniu metodyki badań obiektów z wielkiej płyty, wykonanych metodami niszczącymi i nieniszczącymi – opowiada dr hab. inż. Janusz Krentowski, prof. PB z Katedry Konstrukcji Budowlanych i Mechaniki Budowli na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej. – Rzadko zdarzają się takie możliwości, a my mogliśmy je realizować w 2021 r. podczas rozbiórki siedziby Miastoprojektu w Białymstoku zrealizowanej w technologii OWT 67. Był to dla nas, inżynierów, swoisty poligon doświadczalny, który nazwaliśmy laboratorium w skali rzeczywistej. Wykonaliśmy tam szereg unikalnych badań, wnikliwie dokumentując sposób ich przeprowadzenia i uzyskane rezultaty. Pokazałem uczestnikom konferencji zdjęcia, filmy, procedurę wykonywania odkrywek i pobierania próbek, a następnie skomentowałem uzyskane wyniki badań.
Jakie były wyniki badań przedstawione uczestnikom I Ogólnopolskiej Konferencji „Dzień wielkiej płyty”
– Ponad 40-letni wtedy budynek, który dodatkowo przez ostatnie dziesięć lat był wyłączony z eksploatacji, nie miał poważnych uszkodzeń konstrukcyjnych – twierdzi prof. Krentowski. – Pomimo czasu, w którym go wzniesiono (kiedy jakość realizowanych inwestycji budowlanych była stosunkowo niska), był dobry jakościowo. Prefabrykaty, które produkowano w tzw. fabrykach domów, przechodziły odpowiednią kontrolę jakości. O ile na placu budowy zostały zmontowane z zachowaniem wymaganych tolerancji, to jakość całego budynku była bez zastrzeżeń. Podczas projektowania elementów prefabrykowanych przyjmowano stosunkowo duże zapasy nośności, ponieważ metody obliczeniowe w tamtych czasach były mocno przybliżone i większy priorytet miał aspekt bezpieczeństwa niż uzyskanie specjalnych oszczędności. Podobne do naszych wnioski można wyciągnąć w odniesieniu do innych systemów budownictwa wielkopłytowego.
Praktyczne zastosowanie badań rozbieranego Miastoprojektu
– Trwałość obiektów wielkopłytowych oceniano na 50 lat, więc w tej chwili wyczerpały one zakładany termin – przypomina prof. Krentowski. – Wytyczne, które formułujemy w zakresie badań i wzmacniania zdegradowanych elementów konstrukcyjnych, są na tyle uniwersalne, że mogą być zastosowane (z drobnymi modyfikacjami) w każdym rodzaju wielkiej płyty. Oprócz trwałości konstrukcji, istotne są też kwestie instalacji i wentylacji, które są obecnie niewydolne albo niespełniające wymogów. Bo jeśli chodzi o jakość budynku, to wszystkie te elementy mają wpływ na jego bezpieczeństwo, stan techniczny i sposób użytkowania. W związku z tym temat jest aktualny i wart kontynuowania, szczególnie w formie takiej konferencji, która w jednym miejscu łączy wszystkie zainteresowane środowiska. Organizatorzy również to zauważyli i zapowiedzieli cykliczność wydarzenia.
Współautorami konferencyjnej prezentacji byli: dr inż. Maciej Wardach, absolwent Szkoły Doktorskiej Politechniki Białostockiej i mgr Jakub Ejdys, absolwent Politechniki Poznańskiej, obecnie uczestnik Szkoły Doktorskiej Politechniki Białostockiej.
Artykuły na temat rozbiórki obiektu oraz jego historii ukazały się we wrześniowym wydaniu „Budownictwa i Architektury Podlasia” Nr 3/2021.
I Ogólnopolska Konferencja „Dzień wielkiej płyty” zorganizowana przez poznański Oddział Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa, stanowiła platformę wymiany wiedzy pomiędzy środowiskiem naukowym, projektantami, inżynierami oraz przedstawicielami praktyki inżynierskiej. Skierowana była do specjalistów zajmujących się problematyką budowlaną, architektoniczną i urbanistyczną w zakresie remontów i modernizacji budynków oraz rewitalizacją terenu wokół nich, do zarządców przedmiotowych budynków, ale także do mieszkańców budynków wielkopłytowych zainteresowanych poprawą warunków do życia.
Fakt powszechności wielkiej płyty i duże zainteresowanie tematem sprawiło, że konferencja zgromadziła stu kilkudziesięciu słuchaczy. Byli to przedstawiciele wyższych uczelni technicznych, nadzoru budowlanego, Instytutu Techniki Budowlanej, a także prezesi lokalnych i okolicznych spółdzielni mieszkaniowych, bo praktycznie każda ze spółdzielni w Polsce ma w swoich zasobach budynki z wielkiej płyty. Starsi praktycy i naukowcy dzielili się wiedzą z uczestnikami, wśród których było wielu studentów, doktorantów, młodych inżynierów.
Autor: Dr hab. inż. Janusz Krentowski, prof. PB, członek Podlaskiej OIIB
Zdjęcia: Jakub Musiał z Politechniki Poznańskiej, własność: Oddz. PZITB w Poznaniu
