Centrum Badań Mikroskopowych Politechniki Białostockiej otwarte

Żeby zdobyć patent na wypełnienie plomb u dzieci z wykorzystaniem pancerzyków okrzemków czy sprawdzić porowatość innowacyjnej nawierzchni przed zgłoszeniem wniosku do Urzędu Patentowego RP potrzebne są wiedza naukowców z Politechniki Białostockiej i laboratoria, a w nich – mikroskopy elektronowe! Centrum Badań Mikroskopowych ułatwi dobór właściwych urządzeń i metod badań naukowcom, doktorantom, studentom i szeroko pojętemu otoczeniu społeczno-gospodarczemu. W zależności od potrzeb czy zainteresowań naukowych.

– Jestem inżynierem budownictwa, a moja działalność naukowa skupia się przede wszystkim na technologii betonu i trwałości konstrukcji z betonu – przypomina dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB, Rektor Politechniki Białostockiej. – Przygotowując rozprawę doktorską, jak i monografię habilitacyjną wykorzystywałam badania z pomocą skaningowego mikroskopu elektronowego, jak też mikroskopu optycznego. W ostatnich latach wydziały Politechniki wzbogaciły swoją infrastrukturę o nowe urządzenia do badań mikroskopowych, o urządzenia peryferyjne, więc naturalną koleją rzeczy jest zintegrowanie wspólnych działań, żeby w pełni wykorzystać nasz potencjał w zakresie badań naukowych, dydaktyki, jak również szerokiego wykorzystania badań mikroskopowych przy współpracy z przemysłem przy realizacji różnego rodzaju prac B+R czy przygotowaniu ekspertyz. Dzięki temu będziemy jeszcze bardziej użyteczni w regionie i w naturalny sposób będziemy współpracowali z innymi uczelniami.

Aparatura mikroskopowa i infrastruktura towarzysząca, stanowiące bazę naukowo-badawczą Uczelni, są zlokalizowane na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku oraz Wydziale Mechanicznym Politechniki Białostockiej.

– Centrum Badań Mikroskopowych skupia w sobie infrastrukturę badawczą znajdującą się w ośmiu katedrach i zakładach tych wydziałów – mówi dr hab. inż. Magdalena Łępicka, Dyrektor Centrum Badań Mikroskopowych Politechniki Białostockiej. – Ma ono na celu działalność informacyjną, szkoleniową, ale też konsolidację wspólnego potencjału po to, aby zapewnić wysoką interdyscyplinarność prowadzonych badań. Bo interdyscyplinarność i połączenie kompetencji inżynierskich z kompetencjami materiałowymi są obecnie kluczowe dla sukcesu na przykład wniosków grantowych czy też publikowania  w wysokiej klasy czasopismach naukowych. W rozproszonym modelu wykorzystania badań mikroskopowych użytkownik sam musi najpierw znaleźć laboratorium, później ustalić warunki współpracy, dowiedzieć się w jaki sposób przygotować próbki do badań, a następnie te badania wykonać i często też samodzielnie je zinterpretować. W ramach Centrum jesteśmy w stanie zapewnić pełną opiekę, ale zaproponować zastosowanie różnych technik mikroskopowych, w zależności od planowanych badań.

Nowoczesne materiały i nowoczesne technologie są dziś kluczem do międzynarodowych sukcesów.

– Dziś projektowanie tych materiałów zaczyna się już w skali atomowej – przypomina prof. dr hab. inż. Michał Kuciej, Dziekan Wydziału Mechanicznego Politechniki Białostockiej. – Jako ludzkość jesteśmy w stanie zaglądać w bardzo odległe obszary galaktyk, ale czy teleskop Hubble’a mógłby powstać bez materiałów, z których został skonstruowany, a pośrednio też bez takich technik mikroskopowych, jakimi dysponujemy w Politechnice Białostockiej? Bardzo się cieszę, że Wydział Mechaniczny jest częścią tego projektu.

Specjalistyczne skaningowe mikroskopy elektronowe wymagają stałej konserwacji i regularnej wymiany choćby działa elektronowego. Stąd utworzenie Centrum Badań Mikroskopowych pozwoli na wspólne planowanie inwestycji.

– Wszystko po to, by utrzymać sprawność badawczą na najwyższym poziomie – dodaje prof. dr hab. inż. Michał Bołtryk, Dziekan Wydziału Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej. – Będziemy wspólnie starać się o nowe projekty finansowania takich mikroskopów, aktualizacji oprogramowania naszego sprzętu.

Dzięki elektronowym mikroskopom i nietuzinkowym pomysłom prof. Michała Bołtryka  Politechnice Białostockiej udało się zdobyć na przykład patent na nowe nawierzchnie drogowe z warstwą z betonu geopolimerowego. Bardziej wytrzymałe , odporne na wahania temperatur, obniżające koszty napraw, pozostawiające mniejszy ślad węglowy, a nawet obniżające zużycie energii elektrycznej.

– Dynamicznie rozwijający się rynek techniczny, wdrażanie nowej technologii wymaga zwiększania kompetencji w zakresie badań materiałowych – potwierdza dr inż. Krzysztof Miastkowski, Kierownik Laboratorium B+R w SaMASZ Sp. z o. o. – Centrum Badań Mikroskopowych na pewno będzie stanowiło wsparcie dla przedsiębiorców w regionie przy wdrażaniu nowych materiałów, przy optymalizacji technologicznej konstrukcji czy przy badaniach nowoczesnych materiałów stanowiących zamienniki obecnie stosowanych, które również są prośrodowiskowe. W tej chwili wiele firm zwraca uwagę na to, aby stosowane materiały były bio, bo odpowiedzialność środowiskowa biznesu również gra tu ważną rolę.

Mgr inż. Magdalena Rodziewicz-Weremczuk, doktorantka 4 roku Szkoły Doktorskiej Politechniki Białostockiej w dyscyplinie inżynieria mechaniczna już podczas studiów magisterskich brała udział w badaniach, które zaowocowały zdobyciem patentu na Kompozycję cementu szkło-jonomerowego z substancją bioaktywną do zastosowań stomatologicznych. Innymi słowy – na wykorzystanie pancerzyków okrzemek do wypełnień stomatologicznych, szczególnie u dzieci, regulujących jednocześnie uwalnianie antybiotyku zwalczającego próchnicę.

– W imieniu doktorantów i studentów mogę powiedzieć, że dostęp do nowoczesnych technik mikroskopowych jest kluczowy w rozwoju młodego naukowca – przekonuje doktorantka. – Nowoczesna mikroskopia pozwala nam nie tylko na lepsze zrozumienie badanych materiałów, procesów, ale również uczy nas niejednokrotnie cierpliwości, odpowiedzialności, krytycznego podejścia, krytycznego myślenia. Dla nas doktorantów i studentów kluczowy jest nie tylko dostęp do aparatury, ale również możliwość szkolenia się, podnoszenia naszych kwalifikacji, wsparcia w przypadku preparatyki próbek, a także możliwości konsultacji w sprawie analizy uzyskanych wyników u doświadczonych naukowców. To wszystko przekłada się później na lepsze publikacje, konkurencyjne projekty badawcze, a także przygotowuje nas młodych naukowców do pracy w nauce oraz w przemyśle.

Centrum Badań Mikroskopowych Politechniki Białostockiej realizuje działania informacyjne i doradcze ukierunkowane na wykorzystanie potencjału Uczelni w zakresie obserwacji mikroskopowych oraz przygotowania próbek, w szczególności poprzez:

• zwiększanie świadomości odbiorców w zakresie możliwości badawczo-naukowych Uczelni dotyczących obserwacji mikroskopowych i przygotowania próbek,
• identyfikację potrzeb odbiorców w zakresie nowoczesnych technik mikroskopowych oraz metod przygotowania próbek,
• doradztwo w zakresie doboru technik badawczych i możliwości wykonywania określonych badań w Uczelni (w tym konsultacje metodyczne i interpretacyjne w granicach kompetencji CBM).

Autor: Jerzy Doroszkiewicz

Podsumowanie

Centrum Badań Mikroskopowych Politechniki Białostockiej oferuje kompleksowe wsparcie badawcze w skali mikro i nano, ułatwiając naukowcom oraz studentom dostęp do specjalistycznych mikroskopów elektronowych i optycznych.

Ośrodek stawia na interdyscyplinarność, łącząc kompetencje inżynieryjne z materiałowymi, co pozwala na tworzenie innowacji w takich dziedzinach jak budownictwo, medycyna czy ochrona środowiska. Dzięki centralizacji zasobów instytucja usprawnia współpracę z sektorem gospodarczym, oferując przedsiębiorcom profesjonalne ekspertyzy oraz pomoc w opracowywaniu nowoczesnych technologii.

Działalność Centrum sprzyja również rozwojowi młodych talentów, zapewniając doktorantom niezbędne narzędzia do realizacji ambitnych projektów naukowych i uzyskiwania prestiżowych patentów. Skupienie potencjału badawczego w jednym miejscu ma na celu podniesienie konkurencyjności uczelni na arenie międzynarodowej oraz efektywniejsze pozyskiwanie funduszy na modernizację sprzętu.

Najważniejsze atuty Centrum Badań Mikroskopowych Politechniki Białostockiej:

• Kompleksowa opieka badawcza
• Wysoka interdyscyplinarność
• Wsparcie dla innowacji i patentów
• Współpraca z przemysłem
• Rozwój kadr i zaplecze edukacyjne
• Efektywne zarządzanie infrastrukturą
• Skala badawcza nano