20 marca 2026 r. na prośbę Uczelnianego Forum Sekretariatów odbyło się szkolenie pt. „Współpraca i obsługa petentów neuroróżnorodnych”, które poprowadziły Pani Joanna Mazurkiewicz i Pani Justyna Kucińska z Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego w Krakowie.
Szkolenie miało charakter warsztatowy i koncentrowało się na praktycznych aspektach kontaktu oraz obsługi osób neuroróżnorodnych w środowisku akademickim.
Podczas spotkania omówiono zagadnienia związane z neuroróżnorodnością, ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD) oraz zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Przedstawiono aktualne klasyfikacje diagnostyczne, charakterystykę funkcjonowania osób neuroróżnorodnych oraz różnice indywidualne występujące w obrębie poszczególnych zaburzeń. Prowadzące podkreślały, że spektrum autyzmu i ADHD nie są chorobami, lecz odmiennymi ścieżkami neurorozwojowymi, a każda osoba funkcjonuje w sposób unikatowy.
Istotna część szkolenia była poświęcona mitom i stereotypom, m.in. dotyczącym empatii, agresji, wyglądu czy przyczyn zaburzeń neurorozwojowych. Osoby neuroróżnorodne często posiadają wysokie kompetencje poznawcze, takie jak analityczne myślenie, bardzo dobra pamięć, koncentracja na szczegółach czy zdolność pracy w oparciu o schematy i procedury. Szczegółowo omówione zostały trudności komunikacyjne i społeczne, z jakimi mogą mierzyć się osoby neuroróżnorodne, w tym dosłowne rozumienie języka, problemy z metaforami i ironią, zaburzoną naprzemienność rozmowy, trudności w odczytywaniu sygnałów niewerbalnych, a także reakcje wynikające z nadwrażliwości sensorycznej (wzrokowej, słuchowej, dotykowej, węchowej i smakowej). Ogromne znaczenie ma tu przewidywalność, jasne zasady oraz ograniczania nadmiaru bodźców w kontaktach administracyjnych i dydaktycznych. Duży nacisk podczas warsztatów położono na praktyczne zasady skutecznej komunikacji i obsługi petentów neuroróżnorodnych, w szczególności: formułowanie jasnych, prostych i jednoznacznych komunikatów, unikanie języka metaforycznego, ironii i wieloznaczności, dzielenie informacji na etapy oraz podsumowywanie ustaleń, wykorzystywanie wizualizacji i komunikacji pisemnej, okazywanie cierpliwości i szacunku, przy jednoczesnym niewyręczaniu rozmówcy, dostosowanie formy kontaktu (bez obniżania wymagań i norm).
Istotnym elementem warsztatów były studia przypadków, dotyczące m.in. współpracy ze studentem otwarcie informującym o zaburzeniach poznawczych oraz organizacji wyjazdów dydaktycznych z udziałem osób neuroróżnorodnych. Analiza rzeczywistych sytuacji pozwoliła uczestnikom na wypracowanie adekwatnych, bezpiecznych i zgodnych z zasadami równego traktowania rozwiązań, a także na wymianę doświadczeń z codziennej pracy administracyjnej.
Szkolenie zrealizowane w ramach projektu „PB Dostępna 2.0 – nowoczesna uczelnia dla wszystkich”, współfinansowanego ze środków Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego 2021–2027.
Kinga Jatkowska-Łukaszuk
