Politechnika Białostocka w programie SAFE. 44 mld euro dla regionów przygranicznych

Polska w ramach programu SAFE uzyska wsparcie, a województwo podlaskie – jako region przygraniczny – jest w centrum działań łączących bezpieczeństwo, naukę i gospodarkę, w których istotną rolę odgrywa Politechnika Białostocka.

– Cieszę się, że w programie SAFE jest miejsce dla uczelni – mówi dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB., Rektor Politechniki Białostockiej. – To ważne, aby potencjał tworzony ze środków publicznych był wykorzystywany na rzecz dobra publicznego. Najlepsze efekty osiągamy w bliskiej współpracy, bo właśnie wtedy pojawia się efekt synergii.

Politechnika Białostocka od lat realizuje projekty we współpracy z przedsiębiorstwami i instytucjami okołobiznesowymi, zarówno z regionu, jak i spoza niego. Uczelnia rozwija m.in. badania w obszarze cyberbezpieczeństwa i obronności, projekty dual use oraz uczestniczy w inicjatywach o charakterze krajowym i międzynarodowym, takich jak projekt „Jastrząb”.

– Mamy bardzo dobre doświadczenia we współpracy z przemysłem oraz partnerami instytucjonalnymi – wskazuje dr hab. inż. Marta Kosior-Kazberuk, prof. PB. – Doceniamy systemowe podejście do tej współpracy, jakie oferują klastry. Pokazujemy też potencjał uczelni jako instytucji, które potrafią elastycznie odpowiadać na bieżące.

Zmieniająca się sytuacja geopolityczna wpływa również na kierunki rozwoju przemysłu, w tym na rosnące zainteresowanie sektorem obronnym.

– Wojna w Ukrainie sprawiła, że firmy przemysłu cywilnego, wcześniej niezainteresowane obronnością, w coraz większym stopniu rozwijają produkcję w tym obszarze – podkreśla Sebastian Rynkiewicz, Prezes Evoluma Klaster Przemysłowy. – To kierunek, który wymaga zaplecza badawczo-rozwojowego i ścisłej współpracy z uczelniami.

W regionie już realizowane są działania związane z tzw. Tarczą Wschód, a dodatkowe środki przeznaczono na projekty przeciwdronowe oraz systemy ochrony infrastruktury.

– Aktualna sytuacja geopolityczna stawia przed regionem wyzwania, ale jednocześnie otwiera nowe perspektywy rozwoju – zauważa Łukasz Prokorym, Marszałek Województwa Podlaskiego. –  Naszym celem jest przekucie położenia przygranicznego w trwały atut gospodarczy. Rola naszych uczelni wyższych oraz potencjał Krajowych Klastrów Kluczowych jest są w tym procesie nie do przeceniania. 

Unia Europejska zaakceptowała 139 projektów zgłoszonych przez Polskę w ramach mechanizmu SAFE, o łącznej wartości blisko 44 mld euro. Środki te trafią do województw warmińsko-mazurskiego, lubelskiego, podlaskiego i podkarpackiego – obszarów bezpośrednio sąsiadujących z Rosją, Białorusią i Ukrainą.

– To inwestycje, które wzmacniają bezpieczeństwo, ale jednocześnie realnie oddziałują na rozwój gospodarczy. Zgodnie z założeniami, nawet 80 procent tych środków ma pozostać w polskiej gospodarce – podkreśla europoseł Jacek Protas.

Program SAFE wpisuje się w szerszą strategię postrzegania województwa podlaskiego jako filaru bezpieczeństwa Unii Europejskiej. Region uczestniczy w inicjatywach takich jak Pakt na rzecz wschodnich regionów UE, Koalicja na rzecz e-bezpieczeństwa czy działania wspierające Przemysł 4.0, które mają zwiększać konkurencyjność i innowacyjność europejskiej gospodarki.

Założenia te były przedmiotem konferencji „Silne Podlaskie filarem bezpieczeństwa UE”, która odbyła się 30 stycznia 2026 r. W jej trakcie spotkali się przedstawiciele instytucji europejskich, władz samorządowych, uczelni wyższych oraz środowiska gospodarczego, wspólnie analizując rolę regionu, nauki i przemysłu w realizacji programu SAFE.