{"id":2816,"date":"2025-12-01T14:36:14","date_gmt":"2025-12-01T13:36:14","guid":{"rendered":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/?p=2816"},"modified":"2025-12-08T10:11:09","modified_gmt":"2025-12-08T09:11:09","slug":"neuroroznorodnosc-to-naturalne-spektrum-roznic-miedzy-ludzmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/neuroroznorodnosc-to-naturalne-spektrum-roznic-miedzy-ludzmi\/","title":{"rendered":"Neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 to naturalne spektrum r\u00f3\u017cnic mi\u0119dzy lud\u017ami"},"content":{"rendered":"<div class=\"h3\">28 listopada 2025 r. w ramach profilaktyki zdrowia psychicznego specjalistki z Akademii R\u00f3\u017cnorodno\u015bci Karolina Ziegart-Sadowska oraz Marta Cie\u015bla t\u0142umaczy\u0142y, czym jest neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i przekonywa\u0142y, \u017ce warto przygl\u0105da\u0107 si\u0119 zar\u00f3wno wyzwaniom, ale te\u017c zasobom, jakie neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 ze sob\u0105 niesie. Podkre\u015bla\u0142y, \u017ce r\u00f3\u017cnimy si\u0119 od siebie nie tylko zewn\u0119trznie. Szacunki wskazuj\u0105, \u017ce zaburzenia neurorozwojowe mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 u ok. 15% spo\u0142ecze\u0144stwa, z czego 5-7% b\u0119dzie dotyczy\u0142o ADHD, a ok. 1-2% zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu. Przy czym nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w ci\u0105gu \u017cycia objawy mog\u0105 si\u0119 zmienia\u0107, ale z ADHD i spektrum autyzmu si\u0119 nie wyrasta.<\/div>\n<div style=\"clear: both\">&nbsp;<\/div>\n<p>Neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 cechuje odmienny spos\u00f3b funkcjonowania uk\u0142adu nerwowego, odmienny spos\u00f3b do\u015bwiadczania \u015bwiata i przetwarzania bod\u017ac\u00f3w. I tak dla ludzi z ADHD charakterystyczne b\u0119dzie zainteresowanie tym, co nowe i ciekawe, co niesie szybk\u0105 nagrod\u0119, ale tak\u017ce problemy z regulowaniem emocji. Bardzo cz\u0119sto rozpraszaj\u0105ce s\u0105 w\u0142asne my\u015bli. Co wa\u017cne, trudno\u015b\u0107 ze skupieniem uwagi nie oznacza, \u017ce co\u015b jest niewa\u017cne. Cz\u0119sto towarzyszy te\u017c zm\u0119czenie, bo utrzymywanie uwagi jest bardzo wyczerpuj\u0105ce.<\/p>\n<p>To, co charakteryzuje ludzi ze spektrum autyzmu to silna potrzeba przewidywalno\u015bci i planowania, jasno okre\u015blone cele, przestrzeganie ustalonych zasad, doszukiwanie si\u0119 logiki we wszystkich aktywno\u015bciach, precyzja j\u0119zyka oraz szczeg\u00f3lne zainteresowania. Osoby te potrzebuj\u0105 bardzo jasnych regu\u0142 oraz czasu na przepracowanie us\u0142yszanych komunikat\u00f3w (szczeg\u00f3lnie kiedy m\u00f3wi du\u017co os\u00f3b szybko i w tym samym czasie). \u0179le si\u0119 czuj\u0105, kiedy wychodz\u0105 z rutyny, przygotowanie nawet do przyjemnej zmiany jest trudne. Cz\u0119sto umyka im kontekst spo\u0142eczny.<\/p>\n<p>Zaburzenia neurorozwojowe s\u0105 wielowymiarowe, je\u017celi znamy jedn\u0105 osob\u0119 z autyzmem, to znamy po prostu jedn\u0105 osob\u0119 z autyzmem, nie mo\u017cna przy\u0142o\u017cy\u0107 tej samej miary do wszystkich \u2013 przekonywa\u0142y prelegentki. Wiele cech opisanych powy\u017cej dotyczy ka\u017cdego z nas. Jakie przes\u0142anki \u015bwiadcz\u0105 o zaburzeniach neurorozwojowych? Przyjrze\u0107 trzeba si\u0119 cz\u0119stotliwo\u015bci, nasileniu i cierpieniu wywo\u0142ywanym przez objawy.<\/p>\n<p>Specjalistki podkre\u015bla\u0142y tak\u017ce, \u017ce neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest wyja\u015bnieniem zachowania, ale nie mo\u017ce by\u0107 usprawiedliwieniem. Kluczem jest zrozumienie, jak dzia\u0142a umys\u0142 neuror\u00f3\u017cnorodny. Ponadto neuror\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 daje perspektyw\u0119 zasob\u00f3w zamiast deficyt\u00f3w. Wyr\u00f3\u017cni\u0107 tu mo\u017cna efektywne dzia\u0142anie w kryzysie, kreatywno\u015b\u0107 i innowacyjno\u015b\u0107, skupienie na szczeg\u00f3\u0142ach, silne zainteresowanie danym tematem, analityczno\u015b\u0107 i logiczno\u015b\u0107, tolerancj\u0119 rutyny i powtarzalno\u015bci.<\/p>\n<p>Podczas wyk\u0142adu poznali\u015bmy tak\u017ce kilka wskaz\u00f3wek przydatnych podczas wsp\u00f3\u0142pracy z osobami neuror\u00f3\u017cnorodnymi. Mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n<ul>\n<li>Zauwa\u017c to, co dobre! Tym karmi si\u0119 umys\u0142!<\/li>\n<li>Stawiaj kr\u00f3tkie cele!<\/li>\n<li>U\u017cywaj mnie s\u0142\u00f3w!<\/li>\n<li>Przedstawiaj plan!<\/li>\n<li>Uprzedzaj o zmianie, je\u015bli jest nag\u0142a, wyt\u0142umacz!<\/li>\n<li>Daj czas och\u0142on\u0105\u0107!<\/li>\n<li>Prosto opowiedz o swoich zasadach!<\/li>\n<li>Zadbaj o sensoryk\u0119!<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ponadto ekspertki om\u00f3wi\u0142y dobre praktyki na uczelniach wobec student\u00f3w:<\/p>\n<ul>\n<li>Forma zaj\u0119\u0107, przedstawienia projektu, zaliczenia \u2013 elastyczne dopasowanie w porozumieniu ze studentem (praca indywidualna\/ praca grupowa, prezentowanie ustne\/ pisemne, przy ca\u0142ej grupie\/ osobno, w oddzielnym pomieszczeniu, zdalna),<\/li>\n<li>R\u00f3\u017cne sposoby komunikacji (np. mail, konsultacja, classroom),<\/li>\n<li>Jasny plan zaj\u0119\u0107, struktura, dok\u0142adny terminarz,<\/li>\n<li>Wyszczeg\u00f3lnienie materia\u0142u i zasad, kt\u00f3re s\u0105 kluczowe do zaliczenia przedmiotu \u2013 r\u00f3wnie\u017c w formie wizualnej,<\/li>\n<li>Mniejsze cz\u0119\u015bci \u2013 mo\u017cliwo\u015b\u0107 podzia\u0142u materia\u0142u czy oddawania pracy \/ zaliczenia partiami,<\/li>\n<li>Mo\u017cliwo\u015b\u0107 indywidualnego dopasowania terminu pracy \/ zaliczenia,<\/li>\n<li>Przestrze\u0144 sprzyjaj\u0105ca regulacji sensorycznej,<\/li>\n<li>Jasne, kr\u00f3tkie komunikaty,<\/li>\n<li>Upewnienie si\u0119 o wzajemnym zrozumieniu,<\/li>\n<li>Napisz, narysuj, poka\u017c schemat \u2013 nie tylko m\u00f3w,<\/li>\n<li>Nietraktowanie braku kontaktu wzrokowego jako braku zainteresowania lub szacunku,<\/li>\n<li>Powstrzymanie si\u0119 od komentowania i oceniania oznak wzbudzenia emocjonalnego lub pobudzenia ruchowego \u2013 nie s\u0105 one zale\u017cne od studenta,<\/li>\n<li>Ignorowanie wypowiedzi, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 uznane za niemi\u0142e, zbyt dos\u0142owne lub nieadekwatne do kontekstu spo\u0142ecznego \u2013 nie wynikaj\u0105 z braku szacunku, ale z niezrozumienia sytuacji,<\/li>\n<li>Je\u017celi to mo\u017cliwe, zgoda na wychodzenie i powracanie na zaj\u0119cia \u2013 to cz\u0119sto potrzeba regulacyjna,<\/li>\n<li>Nietraktowanie pozornego zaj\u0119cia si\u0119 innymi rzeczami jako niezainteresowanie \u2013 cz\u0119sto te dodatkowe czynno\u015bci (np. rysowanie) pozwalaj\u0105 si\u0119 skupi\u0107,<\/li>\n<li>Uprzedzanie zmian i trzymanie si\u0119 wcze\u015bniej ustalonych zasad,<\/li>\n<li>Zastanawianie si\u0119, co chc\u0119 oceni\u0107 \u2013 neuroatypowo\u015b\u0107 studenta, czy jego wiedz\u0119.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Ma\u0142a zmiana przynosi du\u017cy zysk cz\u0119sto dla ka\u017cdej ze stron!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>Kinga Jatkowska-\u0141ukaszuk<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Wyk\u0142ad sfinansowany zosta\u0142 ze \u015brodk\u00f3w projektu \u201ePB Dost\u0119pna 2.0 \u2013 nowoczesna uczelnia dla wszystkich\u201d (nr umowy FERS.03.01-IP.08-0116\/24-00), realizowany w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Spo\u0142ecznego 2021-2027 wsp\u00f3\u0142finansowanego ze \u015brodk\u00f3w Europejskiego Funduszu Spo\u0142ecznego Plus.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-2755\" src=\"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-content\/uploads\/sites\/99\/2025\/11\/FERS_RP_UE_www.jpg\" alt=\"\" width=\"1140\" height=\"157\" srcset=\"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-content\/uploads\/sites\/99\/2025\/11\/FERS_RP_UE_www.jpg 1140w, https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-content\/uploads\/sites\/99\/2025\/11\/FERS_RP_UE_www-300x41.jpg 300w, https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-content\/uploads\/sites\/99\/2025\/11\/FERS_RP_UE_www-1024x141.jpg 1024w, https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-content\/uploads\/sites\/99\/2025\/11\/FERS_RP_UE_www-768x106.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1140px) 100vw, 1140px\" \/><\/strong><\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wyk\u0142ad odby\u0142 si\u0119 28 listopada 2025 r. w ramach profilaktyki zdrowia psychicznego<\/p>\n","protected":false},"author":159,"featured_media":2817,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bez-kategorii"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/users\/159"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2816"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2816\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/pzp\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}