{"id":13316,"date":"2024-09-27T08:53:18","date_gmt":"2024-09-27T06:53:18","guid":{"rendered":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/?p=13316"},"modified":"2024-09-27T11:28:17","modified_gmt":"2024-09-27T09:28:17","slug":"polacy-nie-gesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/","title":{"rendered":"Polacy nie g\u0119si&#8230;"},"content":{"rendered":"<div class=\"h3\">&#8222;A niechaj narodowie w\u017cdy postronni znaj\u0105, i\u017c Polacy nie g\u0119si, i\u017c sw\u00f3j j\u0119zyk maj\u0105.&#8221; &#8211; w ramach Mi\u0119dzynarodowego Dnia J\u0119zyk\u00f3w Obcych&nbsp;uczniowie ALO PB na lekcjach j\u0119zyka polskiego poznali gwar\u0119 podlask\u0105, charakterystyczn\u0105 dla mieszka\u0144c\u00f3w Podlasia.<\/div>\n<p>Gwara podlaska Jest od\u0142amem dialektu mazowieckiego. Jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowana, a jej odmiany by\u0142y kszta\u0142towane przez liczne wp\u0142ywy, m.in. bia\u0142oruski, litewski, ukrai\u0144ski rosyjski, niemiecki i jidisz. Spokrewniona jest tak\u017ce z dialektem wile\u0144skim.<\/p>\n<p>Cechy gwary:<\/p>\n<ul>\n<li>\u015aLEDZIKOWANIE &#8211; sp\u00f3\u0142g\u0142oski takie jak &#8222;\u015b, \u0107, d\u017a, \u017a&#8221; wymawiane s\u0105 jak d\u017awi\u0119ki obcego pochodzenia (tak jak w wyrazach sinus, sizal, Zanzibar, cis).<\/li>\n<li>ZACI\u0104GANIE &#8211; czyli d\u0142ugie wymawianie samog\u0142oski akcentowanej z wyra\u017anym tonem opadaj\u0105cym, co wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c na kontur melodyczny zdania, st\u0105d gwara ta bywa odbierana jako \u015bpiewna, melodyjna.<\/li>\n<li>Zwarcie krtaniowe podczas wymowy &#8222;e&#8221; w wyrazie &#8222;nie&#8221;, przez co s\u0142owo to staje si\u0119<br \/>\ndwusylabowe (st\u0105d nie-e).<\/li>\n<li>Rozr\u00f3\u017cnianie d\u017awi\u0119cznego &#8222;h&#8221; i bezd\u017awi\u0119cznego &#8222;ch&#8221;.<\/li>\n<li>Wymowa &#8222;\u0142&#8221; kresowego (tzw. \u0142 przednioj\u0119zykowoz\u0119bowe, wymawiane tak jak dawniej robili to poeci, aktorzy).<\/li>\n<li>U\u017cywanie w roli czasownika posi\u0142kowego s\u0142\u00f3wka &#8222;we\u017a&#8221; (np. we\u017a otw\u00f3rz okno).<\/li>\n<li>Zanik celownika, zamiast kt\u00f3rego u\u017cywa si\u0119 konstrukcji z przyimkiem &#8222;dla&#8221; (np. kup dla mnie, daj dla babci, powiedz o tym dla Marka).<\/li>\n<li>Zanik ko\u0144c\u00f3wek w czasownikach w stronie czynnej czasu przesz\u0142ego np.:<br \/>\n&#8211; My dawali (&#8222;My dawali\u015bmy&#8221;)<br \/>\n&#8211; Ja pojecha\u0142 (&#8222;Ja pojecha\u0142em&#8221;).<\/li>\n<li>Forma grzeczno\u015bciowa tworzona bez u\u017cycia s\u0142owa pan\/pani:<br \/>\n&#8211; Kiedy do mnie zajdzie?<br \/>\n&#8211; Dlaczego o tym dla mnie nie m\u00f3wi\u0142?<\/li>\n<li>W formie grzeczno\u015bciowej tryb rozkazuj\u0105cy r\u00f3wny trybowi oznajmuj\u0105cemu, te\u017c bez u\u017cycia pan\/pani:<br \/>\n&#8211; Siedzi spokojnie!<br \/>\n&#8211; Zap\u0142aci dla mnie sto z\u0142otych!<br \/>\n&#8211; Naleje dla mnie! (&#8222;Naleje mi pan&#8221;).<\/li>\n<\/ul>\n<p>Uczniowie wykonuj\u0105c plakaty, korzystali ze <a href=\"https:\/\/podlaskie24.pl\/artykul\/odkryj-podlaskie\/slownik-gwary-podlaskiej\/\" title=\"przejd\u017a do s\u0142ownika gwary podlaskiej\">S\u0142ownika gwary podlaskiej<\/a>.<\/p>\n<p>(\u017ar\u00f3d\u0142o: <b>Stowarzyszenie Bioregion Nurzec Stacja)<\/b><\/p>\n<p>Nie zabrak\u0142o s\u0142\u00f3w powszechnie uznawanych za kontrowersyjne lub wulgarne &#8211; niestety te w\u0142a\u015bnie s\u0142owa najbardziej ciekawi\u0142y m\u0142odzie\u017c.<\/p>\n<p><em>pb<\/em><\/p>\nngg_shortcode_0_placeholder\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8222;A niechaj narodowie w\u017cdy postronni znaj\u0105, i\u017c Polacy nie g\u0119si, i\u017c sw\u00f3j j\u0119zyk maj\u0105.&#8221; &#8211;<\/p>\n","protected":false},"author":98,"featured_media":13317,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[1047,1048,1046,517,283,1049],"class_list":["post-13316","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-liceum","tag-gwara","tag-gwara-bialostocka","tag-gwara-podlaska","tag-jezyk-polski","tag-lekcja","tag-slownik"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.0 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Aktualno\u015bci ALO PB - Polacy nie g\u0119si...<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Z okazji Dnia J\u0119zyk\u00f3w Obcych uczniowie poznali gwar\u0119 podlask\u0105 \u2013 dialekt z wp\u0142ywami bia\u0142oruskimi, litewskimi i ukrai\u0144skimi.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"pdzitkowska\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/\"},\"author\":{\"name\":\"pdzitkowska\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/a0b458d003475c0974cc9dd7799f7158\"},\"headline\":\"Polacy nie g\u0119si&#8230;\",\"datePublished\":\"2024-09-27T06:53:18+00:00\",\"dateModified\":\"2024-09-27T09:28:17+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/\"},\"wordCount\":369,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg\",\"keywords\":[\"gwara\",\"gwara bia\u0142ostocka\",\"gwara podlaska\",\"j\u0119zyk polski\",\"lekcja\",\"s\u0142ownik\"],\"articleSection\":[\"Liceum\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/\",\"url\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/\",\"name\":\"Aktualno\u015bci ALO PB - Polacy nie g\u0119si...\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg\",\"datePublished\":\"2024-09-27T06:53:18+00:00\",\"dateModified\":\"2024-09-27T09:28:17+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/a0b458d003475c0974cc9dd7799f7158\"},\"description\":\"Z okazji Dnia J\u0119zyk\u00f3w Obcych uczniowie poznali gwar\u0119 podlask\u0105 \u2013 dialekt z wp\u0142ywami bia\u0142oruskimi, litewskimi i ukrai\u0144skimi.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg\",\"width\":2040,\"height\":1536},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Polacy nie g\u0119si&#8230;\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#website\",\"url\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/\",\"name\":\"Akademickie Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce Politechniki Bia\u0142ostockiej\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/a0b458d003475c0974cc9dd7799f7158\",\"name\":\"pdzitkowska\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/431064a970363eba072e4d23de250fdc73d40ece93f9c85e8a97c4c9b7baed0f?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/431064a970363eba072e4d23de250fdc73d40ece93f9c85e8a97c4c9b7baed0f?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"pdzitkowska\"},\"url\":\"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/author\/pdzitkowska\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Aktualno\u015bci ALO PB - Polacy nie g\u0119si...","description":"Z okazji Dnia J\u0119zyk\u00f3w Obcych uczniowie poznali gwar\u0119 podlask\u0105 \u2013 dialekt z wp\u0142ywami bia\u0142oruskimi, litewskimi i ukrai\u0144skimi.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/","twitter_misc":{"Napisane przez":"pdzitkowska","Szacowany czas czytania":"2 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/"},"author":{"name":"pdzitkowska","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/a0b458d003475c0974cc9dd7799f7158"},"headline":"Polacy nie g\u0119si&#8230;","datePublished":"2024-09-27T06:53:18+00:00","dateModified":"2024-09-27T09:28:17+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/"},"wordCount":369,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg","keywords":["gwara","gwara bia\u0142ostocka","gwara podlaska","j\u0119zyk polski","lekcja","s\u0142ownik"],"articleSection":["Liceum"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/","url":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/","name":"Aktualno\u015bci ALO PB - Polacy nie g\u0119si...","isPartOf":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg","datePublished":"2024-09-27T06:53:18+00:00","dateModified":"2024-09-27T09:28:17+00:00","author":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/a0b458d003475c0974cc9dd7799f7158"},"description":"Z okazji Dnia J\u0119zyk\u00f3w Obcych uczniowie poznali gwar\u0119 podlask\u0105 \u2013 dialekt z wp\u0142ywami bia\u0142oruskimi, litewskimi i ukrai\u0144skimi.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#primaryimage","url":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg","contentUrl":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2024\/09\/bb7d439d-83fc-4325-ac62-f2f5275396c5.jpg","width":2040,"height":1536},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/2024\/09\/27\/polacy-nie-gesi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Polacy nie g\u0119si&#8230;"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#website","url":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/","name":"Akademickie Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce Politechniki Bia\u0142ostockiej","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/a0b458d003475c0974cc9dd7799f7158","name":"pdzitkowska","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/431064a970363eba072e4d23de250fdc73d40ece93f9c85e8a97c4c9b7baed0f?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/431064a970363eba072e4d23de250fdc73d40ece93f9c85e8a97c4c9b7baed0f?s=96&d=mm&r=g","caption":"pdzitkowska"},"url":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/author\/pdzitkowska\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/users\/98"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13316"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13316\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pb.edu.pl\/liceum-ogolnoksztalcace\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}